Dermatologia Estetyczna - archiwum chronologiczne

Wydawany od 1999 roku dwumiesięcznik pod patronatem Sekcji Dermatologii Estetycznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, indeksowany w Rankingu Polskich Czasopism Naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz w Index Copernicus

Powrót do listy artykułów

Forum praktyków: Zastosowanie syntetycznych retinoidów III generacji w leczeniu skóry uszkodzonej światłem

Forum praktyków: Zastosowanie syntetycznych
retinoidów III generacji w leczeniu skóry
uszkodzonej światłem

nr 3
(44)/maj-czerwiec 2006

Forum
praktyków: Zastosowanie
syntetycznych retinoidów III generacji w leczeniu
skóry uszkodzonej światłem

- dr n. med. Sebastian Kuczyński

Katedra i Zakład Farmakologii

Akademii Medycznej w Poznaniu

Zewnętrznie stosowany kwas retinowy (tretynoina), pochodna
kwasu witaminy A, od lat jest wykorzystywany w leczeniu wielu
schorzeń dermatologicznych, a także, od pewnego czasu

objawów
starzenia się skóry, szczególnie związanych
z nadmierną ekspozycją na
promieniowanie UV.

Aktualnie w Polsce nie są dostępne preparaty tretynoiny w takiej
postaci, która umożliwiałaby ich długotrwałe i komfortowe
stosowanie w celach estetycznych. W ostatnim czasie pojawiło się wiele
doniesień wykazujących porównywalną skuteczność w leczeniu
objawów
starzenia się skóry zewnętrznie stosowanymi retinoidami III
generacji, takimi jak tazaroten i adapalen. Retinoidy te wiążą się z
jądrowymi receptorami, należącymi do rodziny receptorów
kwasu retinowego
– RARa,
RARb i RARg, wykazując względną wybiórczość w stosunku do
receptorów b i g. Tazaroten i adapalen – poza
ogólnie znanymi, podstawowymi wskazanimi do stosowania
retinoidów III generacji – mogą być używane
również
w leczeniu zmian pozapalnych: przebarwień i blizn zanikowych. Leki te
wykazują działanie odbarwiające i złuszczające.

Wykazano też dużą skuteczność tazarotenu, stosowanego w skojarzeniu
z cyklicznie wykonywanymi zabiegami mikrodermabrazji, a także
miejscowo w leczeniu przygotowującym do zabiegu laserem erbowym.

Na podstawie dostępnej literatury i obserwacji własnych mogę
stwierdzić, że retinoidy III generacji, stosowane zewnętrznie co
najmniej przez 24 tygodni, są obecnie jedną ze skuteczniejszych,
nieinwazyjnych sposobów terapii przeciwzmarszczkowej i metod
redukcji
objawów związanych z uszkodzeniem posłonecznym
skóry. Stosuję tazaroten, Zorac w postaci 0,05% lub 0,1%
żelu,
lub adapalen, w postaci 0,1% kremu, w monoterapii objawów
uszkodzenia skóry
promieniowaniem
UV lub jako przygotowanie do zabiegów powierzchniowego
złuszczania naskórka, a także jako kontynuację leczenia po
zabiegach.

W licznych badaniach udowodniono korzystne działanie odmładzające
tazarotenu. W znacznej mierze łagodzi on uszkodzenia indukowane
słońcem, powoduje redukcję zmarszczek, wygładzenie powierzchni
skóry, zmniejsza jej szorstkość, usuwa przebarwienia,
poprawia uwodnienie i
elastyczność skóry oraz hamuje atrofię naskórka.
W
trakcie 6-miesięcznego leczenia tazaroten normalizuje
niektóre
zmiany histologiczne, związane z fotouszkodzeniem: zmniejsza atypię
keratynocytów
i
melanocytów, powoduje poprawę biegunowości
naskórka, jego
pogrubienie, poszerzenie przestrzeni międzykomórkowych,
ponadto
odpowiada za równomierną dystrybucję ziaren melaniny oraz
zwiększa
aktywność fibroblastów i produkcję kolagenu.

Podstawowym czynnikiem ograniczającym możliwość zastosowania tej grupy
preparatów w celach estetycznych są obserwowane nierzadko
działania niepożądane.

Tazaroten i adapalen, podobnie jak inne leki z tej grupy, są
odpowiedzialne za szereg miejscowych działań ubocznych. Najczęściej
powodują zaczerwienienie, złuszczanie, suchość i świąd, rzadziej
– uczucie pieczenia skóry, ograniczony obrzęk, a w
skrajnych przypadkach – obraz „poretinoidowego
zapalenia
skóry”. Poza tym mogą powodować powstawanie
odbarwień, co
wykorzystuje się u pacjentów

w usuwaniu pozapalnych i posłonecznych przebarwień skóry.
Działania niepożądane są najbardziej nasilone w pierwszych
dwóch
tygodniach leczenia, ale nawet wówczas większość
osób
podaje ich łagodne lub umiarkowane nasilenie.

Nasilenie objawów ubocznych można zmniejszyć
poprzez
stosowanie preparatu wieczorem, początkowo co drugi lub co trzeci
dzień, a u osób z wrażliwą skórą –
nawet 2 razy w
tygodniu. Unikanie ekspozycji

na słońce, wysokich temperatur i jednoczesne stosowanie
emolientów również powodują zmniejszenie
miejscowych
objawów z podrażnienia. Najczęstszą przyczyną
wystąpienia
nasilonych efektów niepożądanych

i znacznego podrażnienia skóry jest niedostateczna edukacja
pacjentów stosujących retinoidy, dotycząca codziennej
pielęgnacji skóry oraz sposobu aplikacji (w tym także ilości
stosowanego leku).

Wykazano, że tazaroten, w porównaniu do innych
retinoidów, nie powoduje zwiększenia nadwrażliwości na
światło
słoneczne, wskazuje się także, że jest lepiej tolerowany w postaci
kremu 0,1% niż żelu 0,05% i 0,1%.

Postać kremu nie jest jednak jeszcze dostępna na naszym rynku.

Najczęściej stosowanymi zabiegami złuszczania naskórka w
skojarzeniu z terapią retinoidami są peelingi z użyciem kwasu
trójchlorooctowego (w stężeniu 15-22% – Easy Peel
według
porcedury lub

w postaci zmodyfikowanej albo wodnych roztworów TCA do 25%)
oraz
kwasu pirogronowego (do 60%). Retinoid należy odstawić na 3-7 dni przed
zabiegiem, zależnie od głębokości planowanego złuszczania.

Pacjent rozpoczyna ponowne stosowanie retinoidu od chwili całkowitego
złuszczenia się naskórka, czyli zazwyczaj 5-10 dni po
zabiegu, a
eksfoliacja trwa zazwyczaj u tych pacjentów
krócej, niż u
osób,

którym wykonano zabieg bez uprzedniego przygotowania
skóry retinoidem. Podczas zabiegu efekt zeszronienia pojawia
się
zazwyczaj szybciej i bardzo łatwo można wywołać zbyt głębokie
uszkodzenia naskórka i skóry właściwej
– konieczne
jest więc uważne obserwowanie skóry pacjenta.

Monoterapię za pomocą retinoidów można ostrożnie prowadzić
także
w miesiącach letnich, preferując wówczas tazaroten,
który
jak podają źródła, nie zwiększa znacząco wrażliwości
skóry na promienowanie UV – co potwierdzają także
moje
własne obserwacje podczas stosowania tazarotenu nie tylko w terapii
fotostarzenia, ale także w klasycznym leczeniu trądziku pospolitego,
kiedy to przerwa w stosowaniu retinoidów jest jak najmniej
wskazana. Oczywiście w takim przypadku niezbędna jest codzienna ochrona
skóry odpowiednim kosmetykiem o wysokiej wartości
współczynnika SPF, tzn. 50+. Rygorystyczne unikanie nawet
niewielkich ekspozycji na promieniowanie UV, z każdego rodzaju
źródła, oraz codzienne stosowanie rano preparatu
promieniochronnego jest nieodzownym elementem nie tylko leczenia
skóry uszkodzonej światłem, lecz także

podstawowym elementem profilaktyki egzogennego starzenia się
skóry.

dr n. med. Sebastian
Kuczyński

Inne

Medycyna estetyczna na Facebooku

Dermatologia estetyczna na Facebooku